EV038.19 EUROPE 40UNDER40® Architecture and Design Awards: oι ελληνικές διακρίσεις


Ρεπορτάζ της Χαράς Χαρατσάρη




Τα εγκαίνια της έκθεσης  40 UNDER 40 για το διάστημα 2018 – 2019 πραγματοποιήθηκαν την Πέμπτη 13 Iουνίου στον χώρο  Contemporary Space Athens, επί της οδού Μητροπόλεως 74, όπου παρουσιάστηκαν οι σαράντα βραβευθείσες προτάσεις μεταξύ των συμμετεχόντων αρχιτεκτόνων, με όριο το τεσσαρακοστό έτος της ηλικίας τους. Οι συμμετοχές ποικίλουν γεωγραφικά, ως προς την κλίμακα και τη χρήση. Δεκαεννιά από τα αρχιτεκτονικά γραφεία που βραβεύθηκαν, έχουν την έδρα τους στη Γαλλία και ακολουθούν η Πορτογαλία με τέσσερις συμμετοχές και η Ελλάδα με τρεις συμμετοχές. Οι υπόλοιπες προτάσεις κατανέμονται γεωγραφικά ως εξής:  Βέλγιο, Γερμανία, Ιρλανδία,Ηνωμένο Βασίλειο,  Ιταλία, Ολλανδία, Πολωνία,  Ρωσία, Σλοβενία, Ισπανία, Μεξικό και Τουρκία.  

Οι σαράντα σχεδιαστές επιλέχθηκαν με απόφαση της κριτικής επιτροπής στη σχολή Αρχιτεκτονικής στο Παρίσι (The National School of Architecture of Paris-Belleville), με μέλη   σημαντικούς ακαδημαϊκούς συντελεστές της σχολής Αρχιτεκτονικής, όπως οι: Ιωάννης Καραλιάς, Herve Roux, Anne Grillet-Aubert, Paul Gresham, Άγης Πάγκαλος, Bita Azimi, Gaëlle Breton και James Saywell. 

To παρόν άρθρο εστιάζει στις ελληνικές συμμετοχές, οι οποίες στο σύνολό τους παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον ως προς τη σύνδεση του κτιρίου με τον τόπο και τη σχεδιαστική επίλυση σε σχέση με τη χρήση του. Το Αρχιτεκτονικό γραφείο του Αντώνη Γαβαλά, συμμετείχε με τρεις προτάσεις κατοίκησης, με τίτλους ''Chameleon'', ''Diagonal Axis'' και ''Sliding Blades''. O Κωνσταντίνος Πυλιώτης (P4 Architecture), παρουσίασε τις κατοικίες στη Μπούκα, την κατοικία ''Cross house'' και το έργο   ''Parenthesis'' που αφορά τον σχεδιασμό ενός αρχιτεκτονικού γραφείου-εργαστηρίου στην Μεσσήνη. Τέλος, ο Aλέξανδρος Ζώμας (Micromega), συμμετείχε με χώρους που απευθύνονται σε πολλούς χρήστες, όπως τον Χώρο σεμιναρίων Faro, ένα κτίριο γραφείων στην Ελευσίνα και το νέο συγκρότημα γραφείων της ΔΕΗ. 

Από τα παραπάνω έργα, τρία από αυτά (ένα για κάθε γραφείο), επιλέχθηκαν ως ''Top selected projects'' από την κριτική επιτροπή: 



''Diagonal Axis'', Bάρκιζα
Aντώνης Γαβαλάς, Gavalas architects





Το κεντρικό συνθετικό στοιχείο της πρότασης για το συγκρότημα κατοικιών στη Βάρκιζα, ήταν η στροφή, η διχοτόμηση και η κατακόρυφη ανάπτυξη του κτιριακού όγκου, ώστε να προσφέρει άμεση θέα στη θάλασσα. 

Το συγκρότημα περιλαµβάνει τέσσερις μεζονέτες και τέσσερα διαµερίσµατα, ικανών τετραγωνικών ώστε να καλύπτουν τις ανάγκες µιας µέσης οικογένειας. Τόσο οι χώροι διηµέρευσης όσο και τα υπνοδωµάτια κάθε κατοικίας, προσανατολίζονται µε τέτοιον τρόπο ώστε να επιτυγχάνονται τα µέγιστα δυνατά ανοίγµατα, για την απρόσκοπτη θέα προς τη θάλασσα και τον καταπράσινο λόφο. 






Ιδιαίτερο στοιχείο της πολυκατοικίας αυτής αποτελούν τα µεγάλου µεγέθους και ιδιαίτερης γεωµετρίας µπαλκόνια της, όπως και η στρέψη όλου το κτιρίου, µε τέτοιον τρόπο, ώστε να εκµεταλλεύεται στο µέγιστο βαθµό τις θεάσεις. Εμφανές μπετόν με πλανισμένη τάβλα και δυναμικά οριζόντια στοιχεία με διαγώνιες αποτμήσεις, ενισχύουν τη δυναμική της στροφής του κτιρίου. 



''Cross house'', Ναυαρίνο
Κωνσταντίνος Πυλιώτης, P4 Architecture





Η κατοικία βρίσκεται στην απότομη πλαγιά ενός λόφου πάνω από τη λιμνοθάλασσα της Πύλου. To οικόπεδο, είναι επίμηκες και με νοτιοδυτικό προσανατολισμό και το κτίριο είναι προσβάσιμο μόνο από την μικρή νοτιοανατολική πλευρά. 

Η βασική συνθετική αρχή περιλαμβάνει δύο τοιχία από εμφανές μπετόν, που διασταυρώνονται κάθετα και διαρθρώνουν τον χώρο. Δύο παράλληλες πλάκες από αδρό σοβά ολισθαίνουν στα τοιχία, δημιουργώντας τις απαραίτητες συνθήκες στο εσωτερικό της κατοικίας. Ο  διαμήκης άξονας οργανώνει τις κινήσεις και τις διαχωρίζει από τις αυλές. Ο εγκάρσιος άξονας διαχωρίζει τους κοινόχρηστους χώρους της κατοικίας από την ζώνη των πιο ιδιωτικών χρήσεων. Επιπλέον προσφέρει μια προστατευμένη σκιασμένη αυλή για το καλοκαίρι. 





Ιδιαίτερη έμφαση έχει δοθεί στη σχέση του κτιρίου και του εδάφους όπως και στη σχέση του εσωτερικού με το εξωτερικό. Η κατοικία αναπτύσσεται σε δύο επίπεδα με διαφορά ύψους 1.2 μέτρα και έτσι το κτίριο εντάσσεται στη μορφολογία του τοπίου που διαμορφώνεται φυσικά από την πλαγιά. Όλοι οι χώροι έχουν άμεση πρόσβαση στο φυσικό περιβάλλον, χάρη στο σύστημα συρόμενων ξύλινων περσίδων που συνδέουν το εσωτερικό με τις αυλές. Η ομαλή μετάβαση από τους εσωτερικούς χώρους στο εξωτερικό πραγματοποιείται μέσω των ημιυπαίθριων χώρων που προκύπτουν από τα οριζόντια στοιχεία. 

Η θέα στη θάλασσα, υποτάσσεται στους δύο δυνατούς άξονες οι οποίοι είτε την πλαισιώνουν είτε την αποκρύπτουν με σκοπό να την αποκαλύψουν όταν χρειάζεται. 



Συγκρότημα γραφείων ΔΕΗ, Ελευσίνα
Αλέξανδρος Ζώμας, Micromega 





Το κτίριο γραφείων στην Ελευσίνα, ενσαρκώνει την ιδέα ενός ανοιχτού και προσβάσιμου κτιρίου στην πόλη και στους εργαζόμενους. Η δομή του αρχαιολογικού χώρου της Ελευσίνας ενέπνευσε την συνθετική πρόταση για το κτίριο, με τη δομή του περίκλειστου χώρου, τους διασκορπισμένους όγκους, τον περίπατο και το στοιχείο καθόδου, που συνδέεται με τον μύθο της Περσεφόνης. 

Το κτιριακό συγκρότημα αποτελείται από τέσσερις κτιριακούς όγκους που συνδέεονται μεταξύ τους  και ένα πέρασμα που οδηγεί στις λειτουργίες της εσωτερικής κεντρικής αυλής. Η πρόταση συμπεριλαμβάνει χρήσεις πέρα από το λειτουργικό πρόγραμμα των ωρών απασχόλησης των εργαζομένων, προσφέροντας έναν επιμορφωτικό, πολιτιστικό και ψυχαγωγικό χαρακτήρα που αναφέρεται στην κοινότητα της Ελευσίνας, με χρήσεις εκθεσιακού χώρου, αμφιθεάτρου, καφέ και βιβλιοθήκης. 

Τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν, είναι άρρηκτα συνδεδεμένα με τη γη και τονίζουν τη σημασία του χώματος ως συστατικό στοιχείο της Ελευσίνας. Η περιοχή του Θριάσιου πεδίου καλλιεργούνταν συστηματικά από την αρχαιότητα μέχρι τον 20ο αιώνα και διαμόρφωσε την ταυτότητα του μέρους, με σημείο αναφοράς τον μύθο της Δήμητρας. Το εμφανές μπετόν, ελαφρώς χρωματισμένο σε γήινη απόχρωση, χρησιμοποιείται για το επίπεδο όπου οι όγκοι αναδύονται από το έδαφος. Το τούβλο δημιουργεί ένα διπλό κέλυφος, προσφέροντας εναλλαγές μοτίβων με πυκνώματα και αραιώματα, που επιτρέπουν περισσότερο ή λιγότερο την οπτκή σχέση μεταξύ των δύο πλευρών του πετάσματος.






Στο εσωτερικό του κτιρίου, οι αυλές λειτουργούν βιοκλιματικά, προσφέροντας φυσικό φως και ενισχύοντας τον αερισμό του χώρου. Εσωτερικά κατακόρυφα στοιχεία, κατασκευασμένα από μέταλλο, περιλαμβάνουν φυτά εσωτερικού χώρου και επιτρέπουν τη διάχυση του φυσικού φωτός.  Η χρήση του φυσικού στοιχείου στον χώρο εργασίας, σε συνδυασμό με τα εσωτερικά αίθρια, έχει θετική επίδραση στο μικροκλίμα του κτιρίου. Κάθε  όροφος περιλαμβάνει ζώνες κοινωνικής αλληλεπίδρασης, με στόχο την προώθηση της συνεργασίας και των δημιουργικών συναντήσεων μεταξύ των εργαζομένων.