Η Αθήνα είναι ένας εκπληκτικός τόπος. Ήταν η πρώτη μου επίσκεψη. Ως αρχιτέκτονας, φυσικά, γνωρίζω καλά τα αρχαία μνημεία, τον Παρθενώνα, την Ακρόπολη και άλλα. Το να τα βλέπεις όμως από κοντά είναι μια πραγματικά μοναδική εμπειρία που δύσκολα συγκρίνεται με οτιδήποτε άλλο.
Πέρα από αυτά, η Αθήνα έχει εξαιρετική γεωγραφική θέση, υπέροχη θέα στη θάλασσα και ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον τοπίο. Το κλίμα της είναι αρκετά ευχάριστο, ακόμη και για ανθρώπους του Βορρά όπως εμείς.
Η πόλη έχει έναν ήπιο και ήρεμο αστικό ορίζοντα και έναν αρκετά ομοιογενή αστικό ιστό, στοιχεία που έχουν τα πλεονεκτήματά τους. Η κλίμακα τόσο της πόλης όσο και των επιμέρους οικοδομικών τετραγώνων της είναι ισορροπημένη. Οι δρόμοι της έχουν ζωή, με πολλούς δημόσιους χώρους και σημεία συνάντησης. Είναι μια ζωντανή πόλη του Νότου και αυτό είναι ένα από τα πιο δυνατά της σημεία.
Ωστόσο, το δίκτυο μεταφορών είναι επιβαρυμένο. Η μετακίνηση προς μια περιοχή που βρίσκεται κάπως μακρύτερα μπορεί να γίνει αρκετά δύσκολη. Ίσως απλώς χρειάζεται να γνωρίζει κανείς καλύτερα την πόλη, αλλά στην πρώτη μου επίσκεψη διαπίστωσα ότι ακόμη και οι διαδρομές με ταξί απαιτούσαν πολύ χρόνο και κόπο. Εκεί βλέπω σημαντικά περιθώρια βελτίωσης.
Γνωρίζω ότι η Αθήνα διαθέτει μετρό και καταλαβαίνω ότι η κατασκευή νέων γραμμών σε μια πόλη με τόσο πλούσια αρχαιολογική κληρονομιά δεν είναι εύκολη υπόθεση. Παρ’ όλα αυτά, η ανάπτυξη των δημόσιων συγκοινωνιών, ο σωστός σχεδιασμός της στάθμευσης, η αποτελεσματική διαχείριση της κυκλοφορίας και οι διάφορες υπηρεσίες κοινής χρήσης μέσων μετακίνησης θα μπορούσαν να κάνουν ουσιαστική διαφορά.
Ένα ακόμη ζήτημα είναι ότι τα εντυπωσιακά σύγχρονα κτίρια δεν είναι πολλά. Για μια πόλη με τόσο πλούσια ιστορία, πυκνό αστικό ιστό και μεγάλο πληθυσμό, είναι, κατά τη γνώμη μου, πολύ λίγα. Υπάρχουν κι εδώ δυνατότητες. Η Αθήνα θα ωφελούνταν από μια στρατηγική ανάπτυξης της σύγχρονης αρχιτεκτονικής και διαμόρφωσης μιας νέας ταυτότητας.
Προς το παρόν, η ταυτότητα της πόλης παραμένει σε μεγάλο βαθμό συνδεδεμένη με την αρχαία κληρονομιά της. Ωστόσο, η σημερινή γενιά, όχι μόνο οι αρχιτέκτονες αλλά όλοι όσοι ζουν στην Αθήνα και την Ελλάδα, έχει την ευκαιρία να αφήσει το δικό της πολιτιστικό αποτύπωμα, εξίσου σημαντικό. Εκεί θεωρώ ότι χρειάζεται να γίνει πολλή δουλειά.
Αν είχα την ευκαιρία να δουλέψω για την Αθήνα, θα ανέπτυσσα με μεγάλη χαρά αυτές τις ιδέες, τόσο για το σύστημα μεταφορών όσο και για μια νέα αρχιτεκτονική στρατηγική. Ως αρχιτέκτονας, βλέπω εδώ ένα πολύ ευρύ και πολλά υποσχόμενο πεδίο δράσης.
Athens is an amazing place. It was my first visit there. Being an architect, I am, no doubt, well-acquainted with ancient monuments the Parthenon, the Acropolis in Athens, and others. But seeing it all in person is really a unique experience; it’s hard to compare it to anything else.
Apart from that, Athens can boast an excellent geographical location, magnificent sea views, and a very interesting landscape. The climate here is quite comfortable, even for northerners like us.
The city has a soft, calm skyline and quite a uniform urban fabric, which has its advantages. The scale of the city and its individual blocks is well-proportioned; the street environment is lively, with plenty of public spaces and areas for social interaction. It is a bustling southern city, and that is one of its greatest strong points.
However, it is worth noting that the transport infrastructure is congested. Getting to a place that is somewhat remote can be quite difficult. Perhaps one just needs to know the city better, but as a first-time visitor to Athens, I found that even trips by taxi took a great deal of time and effort. That is where I see significant potential for development.
I know that Athens has a metro system, and I do realize that constructing new lines in a city with such a rich archaeological heritage is no easy task. Nevertheless, the development of public transport, well-planned parking, effective traffic management, and various shared-mobility services could make a significant difference.
Another point is that spectacular modern buildings are not so numerous. For a city with such a rich history, dense urban fabric, and a large population, there are in my view very few of them. There is potential here, too: Athens could benefit from a strategy for developing contemporary architecture and shaping a new identity.
For now, the city’s identity remains largely tied to its ancient heritage. Yet, the current generation not just architects, but everyone living in Athens and Greece has the opportunity to leave behind a cultural mark of their own, one that is no less significant. That is where a huge deal of work should be done, as I see it.
If I had a chance to work with Athens, I would gladly develop these ideas both in terms of the transport system and in terms of a new architectural strategy. As an architect, I see this as a very broad and promising sphere of action.
Έχω πολλά ενδιαφέροντα πέρα από την αρχιτεκτονική και προσπαθώ να τα καλλιεργώ, χωρίς να βάζω «αν». Όλα αυτά συνδέονται με τη σημερινή μου δουλειά στον κρατικό οργανισμό VEB.RF, η οποία περιλαμβάνει την περιφερειακή ανάπτυξη, τη διεθνή συνεργασία και την εκδοτική δραστηριότητα σε συνεργασία με τον εκδοτικό οίκο Prosveshcheniye και το περιοδικό Expert.Urban. Παράλληλα, ασχολούμαι ενεργά με τις εικαστικές τέχνες, όχι μόνο με τη ζωγραφική και το σχέδιο, αλλά και με τη δημιουργία εικαστικών κατασκευών. Έχω επίσης εμπειρία στη σκηνογραφία και ελπίζω να μου δοθεί η ευκαιρία να δοκιμαστώ στα κινούμενα σχέδια ή ακόμη και στον κινηματογράφο.
Μου αρέσει να συμμετέχω σε διοργανώσεις μεγάλης κλίμακας. Έχω συμμετάσχει τέσσερις φορές στην Μπιενάλε της Βενετίας, καθώς και σε διεθνείς εκθέσεις Expo. Είναι πάντα μια εξαιρετική εμπειρία για μένα.
Πάντως, δεν έχω συμμετάσχει ακόμη ως καλλιτέχνης σε Μπιενάλε τέχνης. Μέχρι τώρα, η εμπειρία μου περιορίζεται στην Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής. Ελπίζω να έχω αυτή την ευκαιρία στο μέλλον.
Σε κάθε περίπτωση, λοιπόν, θα επέλεγα ένα δημιουργικό επάγγελμα, ίσως και περισσότερα, που θα ασκούσα παράλληλα. Πιστεύω, μάλιστα, ότι όλα αυτά μπορούν να αναπτυχθούν μαζί με την αρχιτεκτονική, χωρίς να χρειάζεται να την αντικαταστήσουν.
I have many interests besides architecture, and I make an effort to pursue them without any "ifs". All this matches my current work at VEB.RF. State Corporation. It includes regional development, international cooperation, and publishing activity in collaboration with Prosveshcheniye publishing house and Expert.Urban magazine. I am also actively involved in the arts not only through painting and graphic work but also by creating art objects. I have experience in scenic design, and I hope to have the opportunity to try my hand at animation, or perhaps even making films.
I enjoy taking part in large-scale events. I have participated in the Venice Biennale four times, as well as in Expo exhibitions. It is always an amazing experience for me.
That said, I haven’t yet participated in an art biennale as an artist my experience is limited to the architectural biennale. I hope I will have such an opportunity in the future.
So, in any case, I would choose a creative career perhaps even several, pursued in parallel. Moreover, I believe that all of this can be developed together with architecture rather than instead of it.
Πρώτα απ’ όλα, ελευθερία έκφρασης. Για μένα, η αρχιτεκτονική είναι αναμφίβολα η σημαντικότερη μορφή τέχνης. Ωστόσο, κάθε αρχιτέκτονας θα συμφωνούσε ότι η ελευθερία έκφρασής του έχει όρια.
Η αρχιτεκτονική είναι αποτέλεσμα της δουλειάς πολλών ανθρώπων και επηρεάζεται από πλήθος παραγόντων: την ομάδα και τους άλλους ειδικούς, τους πελάτες, τη χρηματοδότηση, τις ιδιαιτερότητες του τόπου, τους κανονισμούς και τις προδιαγραφές, την κοινή γνώμη. Υπάρχουν πολλοί περιορισμοί στην αρχιτεκτονική.
Οι εικαστικές τέχνες και τα άλλα δημιουργικά πεδία έχουν επίσης τους περιορισμούς τους. Στον κινηματογράφο, για παράδειγμα, σημαντικό ρόλο παίζουν ο προϋπολογισμός, ο συντονισμός μιας μεγάλης ομάδας και η αντίδραση του κοινού. Πιστεύω, όμως, ότι καμία άλλη μορφή τέχνης δεν υπόκειται σε τόσους περιορισμούς όσους η αρχιτεκτονική.
Γι’ αυτό, για μένα, η ζωγραφική και το σχέδιο είναι πάνω απ’ όλα ένας τρόπος να δημιουργώ και να στοχάζομαι ελεύθερα. Αυτό με βοηθά ουσιαστικά και στην αρχιτεκτονική, καθώς διευρύνει τα όρια του εφικτού. Αντλώ μεγάλη χαρά από την ενασχόλησή μου με την τέχνη και νιώθω ότι η τέχνη και η αρχιτεκτονική αλληλοτροφοδοτούνται.
First of all, it’s freedom of expression. For me, architecture is, no doubt, the most important art form yet any architect will agree that their freedom of expression is limited.
Architecture is created by a vast number of people and is influenced by many different factors: the team and other experts, clients, funding, the specific characteristics of the site, regulations and standards, and public opinion. There are many bottlenecks in architecture.
Visual arts and other creative fields also have their limitations. For example, in cinema, such factors as budget, coordination of a large team, and the audience's reaction are all significant. Yet, I believe, no other art form is subject to as many limitations as architecture.
Πέρα από τη Μόσχα, την πόλη μου, όπου πέρασα τα παιδικά μου χρόνια, έχω όμορφες αναμνήσεις και από την περιφέρεια Κοστρομά, συγκεκριμένα από την πόλη Σολιγκάλιτς. Ιδιαίτερα έντονη εντύπωση, όμως, μου άφησε το Άντεν, που τότε ανήκε στη Νότια Υεμένη, στο έδαφος της σημερινής Υεμένης.
Ήταν μια πραγματικά μοναδική εμπειρία, που πιστεύω ότι με επηρέασε βαθιά. Ήταν σαν να βρισκόμουν σε έναν εντελώς διαφορετικό κόσμο, σε έναν άλλο πλανήτη: διαφορετικό κλίμα, διαφορετικοί άνθρωποι, διαφορετικό περιβάλλον, διαφορετική αρχιτεκτονική. Τα χρόνια που πέρασα εκεί έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της προσωπικότητάς μου.
Πρώτα απ’ όλα, με έμαθαν να βλέπω τον κόσμο με ανοιχτό πνεύμα και να αποδέχομαι την ποικιλομορφία του. Να καταλαβαίνω ότι υπάρχει ένα πλήθος από διαφορετικές μορφές, ότι μπορεί κανείς να συναντήσει κάτι εντελώς άγνωστο, να ανακαλύψει και να εξερευνήσει έναν νέο κόσμο. Στην πραγματικότητα, τέτοιοι κόσμοι μπορεί να είναι άπειροι. Για τη δημιουργική δουλειά ενός αρχιτέκτονα, αυτό είναι πολύ σημαντικό.
Which place from your childhood has remained most vividly in your memory?
In addition to Moscow my home city, where I spent my childhood I also have fond memories of the Kostroma Oblast, specifically the town of Soligalich. However, the city of Aden left a particularly vivid impression on me; at the time, it was part of South Yemen the country now known as Yemen.
It was a truly unique experience one that, I believe, had a profound impact on me. It was like being in a totally different world, on another planet: a different climate, different people, a different environment, and different architecture. The years I spent there played a major role in shaping my personality.
First of all, they developed the habit of taking a broad view of the world and embracing its diversity understanding that a multitude of different forms exist, that one can encounter something entirely unfamiliar, and that it is possible to discover and explore a new world. In essence, there could be an infinite number of such worlds. For an architect’s creative work, this is really important.
Ίσως εδώ είναι η κατάλληλη στιγμή να μιλήσω για τη δική μου προσέγγιση. Την ονομάζω «emo-tech»: μια αρχιτεκτονική σχεδιασμένη να προκαλεί ισχυρή συναισθηματική ανταπόκριση και να αφήνει έντονες εντυπώσεις.
Ταυτόχρονα, μπορεί να είναι τεχνολογικά προηγμένη ως προς τις στατικές και γενικότερα τις τεχνικές λύσεις της. Όσα επιτυγχάνει η ανθρωπότητα σε άλλους τομείς εφαρμόζονται, και πρέπει να εφαρμόζονται, στην αρχιτεκτονική. Αυτό είναι και σημαντικό και σωστό.
Πολλοί σημαντικοί δημιουργοί της σύγχρονης αρχιτεκτονικής κινούνται σε αυτή την κατεύθυνση. Η Zaha Hadid, για παράδειγμα, δημιούργησε μια τέτοια αρχιτεκτονική. Ο Thomas Heatherwick συνεχίζει να αναπτύσσει αυτή την προσέγγιση και προσπαθώ κι εγώ να ακολουθώ τον ίδιο δρόμο στα έργα μου.
Πρόκειται για μια τολμηρή, εκφραστική αρχιτεκτονική, που συχνά ανατρέπει τις καθιερωμένες αντιλήψεις για το πώς θα έπρεπε να είναι η αρχιτεκτονική. Οι άνθρωποι δεν αναρωτιούνται πάντοτε για τις καταβολές της, για το γιατί παίρνει μια συγκεκριμένη μορφή ή για το πώς εξελίσσεται. Η αρχιτεκτονική, όμως, δεν έχει αυστηρά όρια. Η ίδια της η ουσία βρίσκεται στη διαρκή αλλαγή.
Με ενδιαφέρει να δημιουργώ μια αρχιτεκτονική που αμφισβητεί τη συμβατική αντίληψη για το κτίριο ως μια κατασκευή με τέσσερις τοίχους και μια στέγη, ακόμη κι αν τελικά παραμένει ακριβώς αυτό.
Θεωρώ αυτή την προσέγγιση την πιο συναρπαστική και πρωτοποριακή. Έχει τις ρίζες της στην παράδοση που γνώρισα κατά τις σπουδές μου στο Αρχιτεκτονικό Ινστιτούτο της Μόσχας, την παράδοση της ρωσικής πρωτοπορίας, με τη διαρκή αναζήτηση προοδευτικών, εντυπωσιακών και αντισυμβατικών λύσεων.
Αυτό επιδιώκω σε όλη τη δημιουργική μου πορεία και σε αυτό εξακολουθώ να εστιάζω σήμερα. Πιστεύω, μάλιστα, ότι αυτή η κατεύθυνση αποτελεί μία από τις βασικές τάσεις που διαμορφώνουν την παγκόσμια αρχιτεκτονική.
Perhaps this is the right place to share my own perspective. I call it "emo-tech" architecture designed to elicit a powerful emotional response and create vivid, striking impressions.
At the same time, it can be technologically sophisticated in terms of its structural and engineering solutions. Everything that humanity achieves in other fields is and should be applied to architecture. This is both important and appropriate.
Many contemporary masters work in this vein. Zaha Hadid, for instance, created architecture of this kind; Thomas Heatherwick continues to develop this approach; and I, too, strive to follow this path in my own projects.
It is a bold, expressive architecture that often shatters conventional notions of what architecture should be like. People do not always reflect on the origins of architecture on why it takes a particular form or how it evolves. Yet, architecture has no rigid boundaries; its very essence lies in constant change.
I am interested in creating architecture that defies the conventional notion of a building that is, a structure defined simply by four walls and a roof even if, in the end, it remains exactly that.
I consider this approach to be the most compelling and avant-garde. It is rooted in the tradition I encountered during my studies at Moscow Architectural Institute the tradition of the Russian avant-garde, characterized by a perpetual quest for progressive, striking, and unconventional solutions.
This is what I have sought to pursue throughout my creative career, and it remains my focus today. Moreover, I believe that this very direction represents one of the key trends shaping global architecture.
Ως προς τις δικές μου σχεδιαστικές λύσεις, η στάση μου είναι αρκετά σταθερή και ίσως όχι ιδιαίτερα δημοφιλής. Τάσσομαι υπέρ της ανοιχτής και διαφανούς αρχιτεκτονικής πρακτικής, της δημόσιας παρουσίασης των έργων και της ενεργού συμμετοχής των κατοίκων. Πιστεύω, όμως, ότι ο βασικός στόχος αυτής της επικοινωνίας είναι να εξηγείται με σαφήνεια τι ακριβώς προτείνει το έργο.
Όταν ήμουν επικεφαλής αρχιτέκτονας της Μόσχας, έβλεπα συχνά τις απόψεις των κατοίκων να επηρεάζουν τις αποφάσεις. Ομολογουμένως, αυτό αφορούσε συνήθως ευρύτερα ζητήματα πολεοδομικού σχεδιασμού και όχι την αρχιτεκτονική καθαυτή: αν θα έπρεπε να δομηθεί μια συγκεκριμένη έκταση, ποια θα έπρεπε να είναι τα ύψη των κτιρίων, πώς θα αναδιαμορφωνόταν ένας δρόμος και ούτω καθεξής.
Αναμφίβολα, οι απόψεις των κατοίκων επηρεάζουν τις πολεοδομικές αποφάσεις. Πιστεύω ότι αυτό συμβαίνει σε όλες ή σχεδόν σε όλες τις πόλεις. Στη Μόσχα αποτελούν σημαντικό παράγοντα και έχω διαπιστώσει πολλές φορές την επίδρασή τους στη δική μου επαγγελματική πρακτική.
Συζητήσεις υπήρξαν και στα δικά μου έργα, μεταξύ των οποίων και έργα με μεγάλη δημόσια προβολή, όπως το πάρκο Zaryadye ή η πανεπιστημιούπολη του Πανεπιστημίου Bauman. Στην περίπτωση της πανεπιστημιούπολης, για παράδειγμα, υπήρξαν ανησυχίες σχετικά με τις κατεδαφίσεις, καθώς και ορισμένες αντιδράσεις. Τέτοια θέματα γίνονται συχνά ευαίσθητα και απαιτούν προσοχή και συστηματική προσπάθεια στην επικοινωνία με τους κατοίκους.
Για τον σχεδιασμό του πάρκου Zaryadye ξέσπασε έντονη αντιπαράθεση με τους ειδικούς στον αστικό σχεδιασμό. Υποστήριξα τις λύσεις που είχαν επιλεγεί μέσα από τον διαγωνισμό και είχαν εγκριθεί από την κριτική επιτροπή. Τελικά, καταφέραμε να διατηρήσουμε το αρχικό όραμα και χαίρομαι γι’ αυτό.
Έχω δει πολλές περιπτώσεις στις οποίες η κοινή γνώμη οδήγησε σε αλλαγές. Στα δικά μου έργα, ωστόσο, χαίρομαι που μπορέσαμε να υλοποιήσουμε τις λύσεις που προέκυψαν μέσα από τη δημιουργική διαδικασία. Και σήμερα εξακολουθώ να πιστεύω ότι αυτή ήταν η σωστή προσέγγιση.
Regarding my own design solutions, my attitude is quite firm and perhaps not the most popular one. I vote for openness and transparency in architectural practice, for the public presentation of projects, and for active engagement of local residents. However, I believe that the primary objective of such interaction is to explain exactly what is being proposed in the project.
When I was Chief Architect of Moscow, I frequently saw how the opinions of residents influenced decisions. Admittedly, this usually concerned broader urban planning issues rather than architecture per se such as whether or not to build on a particular site, what the building heights should be, how a street should be reconstructed, and so on.
No doubt, the opinions of residents influence urban planning decisions. I believe this is the case in all or nearly all cities. In Moscow, it is a significant factor, and I have witnessed its impact many times in my own professional practice.
As for my own projects including high-profile, public-facing ones like Zaryadye Park or the Bauman University campus discussions arose there as well. Speaking about the campus, for instance, we encountered concerns regarding demolition, along with a certain degree of resistance. Such issues often become sensitive, and require careful attention and dedicated effort when interacting with local residents.
An intense debate regarding the design of Zaryadye Park broke out with the urban design community. I stood by the solutions that had been selected through the competition and approved by the jury. In the end, we managed to preserve the original vision, and I am happy about that.
I have seen many instances where public opinion has led to changes. However, in my own projects, I am pleased that we were able to implement solutions that were conceived creatively. And today, I remain confident that this has been the right approach.
Ποιο στοιχείο του χαρακτήρα σας αναγνωρίζετε περισσότερο στα έργα σας;
Θα έλεγα την περιέργεια, τη διάθεση για εξερεύνηση και την αγάπη για τον πειραματισμό. Θα ξεχώριζα επίσης την εργατικότητα και την επιμονή.
Αθλούμαι από παιδί, οπότε έχω μάθει να δουλεύω και να μην εγκαταλείπω την προσπάθεια. Πιστεύω ότι αυτές οι ιδιότητες περνούν και στα έργα μου, αν και, φυσικά, μάλλον οι άλλοι μπορούν να το διακρίνουν καλύτερα από μένα.
I think it is curiosity, a drive for exploration, and a love for experiments. I would also highlight diligence and persistence.
I’ve been doing sports since childhood, so I’m used to working and not giving up. I believe these qualities carry over into my projects though, of course, that’s probably more apparent to others than it is to me.
Πρώτα απ’ όλα, αξιολογώ το περιβάλλον, τη θέση και τον στόχο του έργου. Κανένα έργο δεν προκύπτει χωρίς ένα συγκεκριμένο ζητούμενο ή έναν εντολέα. Υπάρχουν βέβαια και έργα που ξεκινούν από προσωπική πρωτοβουλία, όπως το «Russian Quintessential», που ανέπτυξα στο Nikola-Lenivets.
Ακόμη και σε εκείνη την περίπτωση, υπήρχε ένα συγκεκριμένο αίτημα από τους διοργανωτές του φεστιβάλ Archstoyanie, παρότι τον στόχο τον καθόρισα σε μεγάλο βαθμό ο ίδιος. Στις περισσότερες περιπτώσεις, τον στόχο τον θέτει ο εντολέας, αν και ο αρχιτέκτονας επηρεάζει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνεται. Στο πάρκο Zaryadye, ο ρόλος μου στην πράξη συνδύαζε εκείνον του εντολέα με εκείνον του αρχιτέκτονα: συμμετείχα στη διαμόρφωση του προγράμματος και των απαιτήσεων του έργου και στη συνέχεια επέβλεψα την υλοποίησή του.
Επομένως, το πρώτο βήμα είναι να αποτιμήσω τα αρχικά δεδομένα και να καταλάβω ποιο αποτέλεσμα αναμένεται. Στη συνέχεια, προσπαθώ να προσεγγίσω τη λύση με τον πιο αντισυμβατικό τρόπο. Πιστεύω ότι συχνά μέσα από αυτή την αντισυμβατικότητα γεννιούνται η πρωτοτυπία και οι πραγματικά ευρηματικές λύσεις.
Υπάρχουν ακόμη πολλές τέτοιες δυνατότητες. Αν κοιτάξει κανείς την ποικιλομορφία της παγκόσμιας αρχιτεκτονικής, μπορεί να του φανεί ότι όλα έχουν ήδη επινοηθεί. Δεν είναι όμως έτσι: μπροστά μας υπάρχουν ακόμη άπειρες δυνατότητες. Γι’ αυτό, αφού αξιολογήσω το αίτημα, αρχίζω να αναζητώ πώς θα προσεγγίσω το ζητούμενο με τον πιο αντισυμβατικό τρόπο.
First of all, I evaluate the environment, the location, and the project’s objective. No project appears without a specific task or a client. There are also self-initiated projects for instance, "Russian Quintessential", which I developed in Nikola-Lenivets.
Even in that case, there was a specific request from the organizers of the Archstoyanie festival, though I largely defined the objective myself. In most instances, the objective is set by the client, although the architect also significantly influences how that objective is framed. With Zaryadye Park, I effectively acted as both client and architect: I participated in shaping the project brief and subsequently oversaw its implementation.
Therefore, the first step is to assess the initial conditions and understand what kind of result is expected. Following that, I strive to find the most unconventional approach to a solution. It seems to me that it is precisely through this unconventionality that novelty and brilliance are often born.
There are still plenty of opportunities for this. When you look at the diversity of global architecture, it might seem as though everything has already been invented but that’s not the case; an infinite number of possibilities still lie ahead. That is why, after evaluating a request, I begin to explore how to approach the task in the most unconventional way possible.
Σε ποιο στάδιο της σχεδιαστικής διαδικασίας χρησιμοποιείτε την τεχνητή νοημοσύνη ή θα θέλατε να τη δοκιμάσετε;
Η ομάδα μου κι εγώ, όπως πολλοί επαγγελματίες σήμερα, χρησιμοποιούμε την τεχνητή νοημοσύνη μαζί με άλλες τεχνολογίες, όπως χρησιμοποιούμε το διαδίκτυο ή τα προγράμματα διαχείρισης έργων. Έχει πλέον γίνει απλώς μέρος της καθημερινής μας δουλειάς.
Έχω αρχίσει να εντάσσω την τεχνητή νοημοσύνη και στη δική μου καλλιτεχνική πρακτική. Με βοηθά να αναπτύσσω ιδέες, να διερευνώ διαφορετικές ερμηνείες και να εντοπίζω πιθανές κατευθύνσεις για τη μελλοντική μου δουλειά. Είναι ένα πραγματικά χρήσιμο εργαλείο: επιταχύνει την έρευνα, μειώνει τον χρόνο που χρειάζεται για τη διερεύνηση διαφορετικών επιλογών και διευρύνει το φάσμα των δυνατοτήτων.
Συμμετέχω συχνά σε συζητήσεις για την τεχνητή νοημοσύνη. Πολλοί ανησυχούν για την εξέλιξή της, φοβούμενοι ότι μπορεί να χάσουν τη δουλειά τους ή να βρεθούν υπό τον έλεγχό της, όπως στην ταινία «The Matrix». Εγώ δεν συμμερίζομαι αυτές τις ανησυχίες. Η τεχνητή νοημοσύνη είναι μια νέα τεχνολογία που ευνοεί την εξέλιξη.
Είναι επίσης απαραίτητο να συνεχίζει κανείς να εξελίσσεται. Έτσι, αντί να γίνεται όμηρος της τεχνολογίας, διατηρεί τον έλεγχό της και την αξιοποιεί για να πετυχαίνει τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα στη δουλειά του.
My team and I, just like many other modern professionals, use artificial intelligence alongside with other technologies much in the same way we use the internet or project management software. Today, it has simply become a part of our daily workflow.
I have also begun incorporating artificial intelligence into my own artistic practice. Doing so helps me develop ideas, explore various interpretations, and identify potential directions for future work. It is a truly useful tool: it accelerates the research process, reduces the time spent cycling through different options, and expands the range of possibilities.
I frequently take part in discussions about artificial intelligence. Many people worry about its advancement, fearing that they might lose their jobs or end up being controlled by it much like in The Matrix movie. I, however, do not share these concerns. Artificial intelligence is a new technology that fosters growth.
Ποια από τις αρχιτεκτονικές σας πεποιθήσεις άλλαξε περισσότερο κατά τη θητεία σας ως επικεφαλής αρχιτέκτονα της Μόσχας;
Δεν θα έλεγα ότι οι αρχιτεκτονικές μου πεποιθήσεις άλλαξαν όσο ήμουν επικεφαλής αρχιτέκτονας της Μόσχας. Περισσότερο προσπάθησα να τις ενσωματώσω στη στρατηγική ανάπτυξης της πόλης. Σε όλη αυτή τη διαδικασία γνώριζα πάντα ότι οι απόψεις μου δεν ήταν απόλυτη αλήθεια, αλλά μια υπόθεση. Είναι σημαντικό να έχεις μια σταθερή θέση και να την πιστεύεις, παραμένοντας ταυτόχρονα ικανός να αξιολογείς κριτικά τις ίδιες σου τις αποφάσεις και να αναγνωρίζεις ότι κάποιες φορές μπορεί να κάνεις λάθος.
Σήμερα χαίρομαι που βλέπω ότι οι πεποιθήσεις μου έχουν σε μεγάλο βαθμό επιβεβαιωθεί. Εξακολουθώ να υποστηρίζω τις ίδιες αρχές και δεν μετανιώνω για όσα καταφέραμε. Φυσικά, θα ήθελα να είχαμε πετύχει ακόμη περισσότερα. Αυτή είναι ίσως η μόνη μου λύπη.
Για μένα έχει ιδιαίτερη σημασία το ότι η Μόσχα απέκτησε τη δική της σύγχρονη αρχιτεκτονική ταυτότητα και ενίσχυσε την παρουσία της στη διεθνή αρχιτεκτονική σκηνή. Συχνά αναρωτιόμουν: τι θα αφήσει πίσω της η γενιά μας; Τι από όλα όσα δημιουργήσαμε θα εξακολουθεί να ενδιαφέρει τους ανθρώπους ύστερα από δεκαετίες; Τι θα αντέξει πέρα από την εποχή του;
Κατά τη θητεία μου ως επικεφαλής αρχιτέκτονα, προσπαθούσα να σκέφτομαι όχι μόνο πώς έδειχνε η πόλη τη στιγμή που λαμβανόταν μια απόφαση, αλλά και πώς θα την έβλεπαν οι επόμενες γενιές. Ήθελα η γενιά μας να δώσει τη δική της απάντηση σε αυτό το ερώτημα, όχι με διακηρύξεις αλλά έμπρακτα, με κτίρια, χώρους και ένα συνεκτικό αρχιτεκτονικό στρώμα που θα παρέμενε μέρος της Μόσχας πολύ μετά από εμάς.
I cannot say that my architectural beliefs changed during the time when I was Chief Architect of Moscow. Rather, I sought to embody them within the city’s development strategy. Throughout this process, I always understood that my views were not absolute truth, but a hypothesis. It is important to hold a firm position and believe in it, while simultaneously remaining capable of critically evaluating one’s own decisions and acknowledging that one might, at times, be mistaken.
Today, I am pleased to see that my convictions have largely been validated. I still stand by the same principles, and I have no regrets about what we accomplished. Of course, I wish we could have achieved even more that is perhaps my only regret.
It is especially significant to me that Moscow has developed its own contemporary architectural identity and gained greater prominence on the global architectural stage. I often asked myself: what will our generation leave behind? What, among all that we have created, will still be of interest to people decades from now what will endure beyond its own time?
During my work as Chief Architect, I strove to consider not only what the city looked like at the time of taking the decision, but also how it would be seen by future generations. I wanted our generation to provide our own answer to this question not through declarations, but through real buildings, spaces, and a cohesive architectural layer that would remain a part of Moscow long after we are gone.
