Δ028.25 | Oι χρονικότητες ενός ερειπίου | Μία μελέτη επανάχρησης του πρώην εργοστασίου «Βότρυς» στα Σεπόλια και μετατροπή του σε πολυχώρο πολιτισμού

Φοιτήτρια: Δανάη Ανδρώνη
Επιβλέπουσα: Κατερίνα Μιχαλοπούλου
Σχολή: ΠΑΔΑ



Η παρούσα Διπλωματική εργασία της Δανάης Ανδρώνη αφορά την αποκατάσταση και επανάχρηση του πρώην εργοστασίου οινοποιίας «Βότρυς» στα Σεπόλια. Το συγκρότημα, ένα χαρακτηριστικό δείγμα βιομηχανικής αρχιτεκτονικής του 19ου αιώνα, στέκει σήμερα εγκαταλελειμμένο και φθαρμένο, αποτελώντας όμως ένα ζωντανό μνημείο, ένα παλίμψηστο εμπειριών και μνήμης που διατηρεί τις πολλαπλές χρονικότητες της ιστορίας του.

Η επανάχρηση του κτηρίου προτείνεται με στόχο να μετατραπεί σε έναν πολυχώρο αφιερωμένο στην πολιτιστική κληρονομιά, την τέχνη και την οινική παράδοση. Η νέα χρήση περιλαμβάνει χώρους ιστορικού, εκπαιδευτικού, καλλιτεχνικού, γαστρονομικού και κοινωνικού χαρακτήρα.


Το εργοστάσιο «Βότρυς», στην περιοχή Μύλοι Αθηνών στα Σεπόλια, κατασκευασμένο μεταξύ 1896 και 1900, αποτέλεσε το βασικό συγκρότημα και τις αρχικές εγκαταστάσεις της Ελληνικής Εταιρείας Οίνων και Οινοπνευμάτων. Το συγκρότημα αποτελείται από επιμήκη ισόγεια, διώροφα και ένα τριώροφο κτήριο, τα οποία περικλείουν έναν ασκεπή αύλειο χώρο. Αρχικά, το κτήριο υπήρξε μια ενεργή μορφή με χρήση, νόημα και λειτουργία, αλλά σταδιακά εγκαταλείφθηκε και μετατράπηκε σε ερείπιο, διατηρώντας πλέον μόνο την υλική του παρουσία ως ίχνος μιας άλλης εποχής.

Το εργοστάσιο «Βότρυς», στην περιοχή Μύλοι Αθηνών στα Σεπόλια, κατασκευασμένο μεταξύ 1896 και 1900, αποτέλεσε το βασικό συγκρότημα και τις αρχικές εγκαταστάσεις της Ελληνικής Εταιρείας Οίνων και Οινοπνευμάτων. Το συγκρότημα αποτελείται από επιμήκη ισόγεια, διώροφα και ένα τριώροφο κτήριο, τα οποία περικλείουν έναν ασκεπή αύλειο χώρο. Αρχικά, το κτήριο υπήρξε μια ενεργή μορφή με χρήση, νόημα και λειτουργία, αλλά σταδιακά εγκαταλείφθηκε και μετατράπηκε σε ερείπιο, διατηρώντας πλέον μόνο την υλική του παρουσία ως ίχνος μιας άλλης εποχής.


Αναλύοντας την έννοια της χρονικότητας, προκύπτουν δύο άξονες αντίληψης της ζωής του κτηρίου. Αυτή του υποκειμένου, η πράξη και η ερμηνεία, το υλικό και το άυλο, και αυτή των φυσικών παραγόντων, οι υλικές μεταβολές. Και οι δύο αυτοί άξονες δρουν ταυτόχρονα και επηρεάζουν ο ένας τον άλλον. Όσο το κτήριο παραμένει υπαρκτό, ζει ως πεδίο χρονικής αλληλεπίδρασης ένα πεδίο όπου η ύλη και το άυλο, η φθορά και η μνήμη, η εγκατάλειψη και η ερμηνεία, βρίσκονται σε συνεχή διάλογο. 


Η χρονικότητα αποτελείται από τομές, στιγμές δηλαδή που έχουν καθορίσει την ιστορία του κτηρίου. Η νέα αυτή επανάχρηση αποτελεί μία νέα τομή. Η ιδέα είναι εμπνευσμένη από την έννοια της τομής καθώς μπορεί να είναι πολύ καθοριστική, καθοριστική, και καθόλου καθοριστική. Έτσι δημιουργήθηκε ένας άξονας πύκνωσης και αραίωσης από τον οποίο προέκυψαν οι συνθετικές αρχές που παρουσιάζονται στο εσωτερικό του κτηρίου. Αφορούν: το ίχνος, την επέκταση, και την διαδοχή. 



Σύμφωνα με τον Heidegger, ο άνθρωπος σχετίζεται διαρκώς με το παρελθόν μέσω της μνήμης, με το παρόν μέσω των πράξεών του και με το μέλλον μέσω των προσδοκιών του. Στα ερείπια, το παρελθόν ανακαλείται, το παρόν βιώνεται μέσα από τη μνήμη και το μέλλον προτείνεται με τη νέα αφήγηση.


Η επέμβαση σε τέτοιου είδους κτήρια αφορά τη διαχείριση πολλαπλών επιπέδων χρόνου και νοήματος. Η νέα αφήγηση πρέπει να είναι ευέλικτη, πορώδης και προσαρμοστική, εντάσσοντας τη μνήμη και τη διάρκεια ως βασικά εργαλεία σύνθεσης. Έτσι, η παρέμβαση γίνεται όχι μόνο στον χώρο, αλλά και στον χρόνο, δίνοντας νέο νόημα και ζωή στο κτήριο.