Δ015.25 | Επανάχρηση βιομηχανικού κελύφους: Η περίπτωση του κτιριακού συγκροτήματος της Συνεταιριστικής Ένωσης Καπνοβιομηχανιών Ελλάδος (ΣΕΚΕ) στην Θεσσαλονίκη

Φοιτήτης: Γιώργος Κυρόπουλος

Επιβλέπον: Καλλιόπη Χουρμουζιάδου

Σχολή: ΔΙΠΑΕ

Η παρούσα διπλωματική εργασία έχει ως θέμα την επανάχρηση του υπάρχοντος κτιριακού κελύφους του συγκροτήματος της Συνεταιριστικής Ένωσης Καπνοβιομηχανιών Ελλάδος (ΣΕΚΕ) στην Θεσσαλονίκη. Χτίστηκε το 1965 και μετά την διακοπής της χρήσης του το 2007 παρέμεινε ανεκμετάλλευτο. Υπόθεση εργασίας της διπλωματικής αποτελεί η δημιουργία ενός στρατηγικού σχεδίου αποκατάστασης του συγκροτήματος, με σκοπό την επανένταξή του στην κοινότητα με απόδοση αναγκαίων και επιθυμητών χρήσεων. Οι χρήσεις που προτείνονται είναι βιβλιοθήκης-αναγνωστηρίου, γραφειακοί χώροι - διοικητικές υπηρεσίες, χώροι εστίασης και συλλογική κατοικία.

Συγκεκριμένα, για το διώροφο κτίριο που χωροθετείται στην βόρεια πλευρά του συγκροτήματος, σε αμεσότητα με την οδό Μικράς Ασίας, προτείνεται η χρήση βιβλιοθήκης-αναγνωστηρίου, καθώς η θέση του, οι διαστάσεις του και τα αρχιτεκτονικά του στοιχεία - φεγγίτες, ελεύθερη κάτοψη, περιμετρικά ανοίγματα - ευνοούν την λειτουργία αυτή. Η νέα κύρια χρήση του κεντρικού κτιρίου που παλαιότερα φιλοξενούσε τις αποθήκες καπνού, είναι γραφειακοί χώροι - διοικητικές υπηρεσίες. Τα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά του εξαώροφου κτιρίου επιτρέπουν εναλλακτικές επιλύσεις διατάξεων, με σχεδιασμό κλειστών χώρων, ευέλικτων κατόψεων ή ανοικτής διάταξης. Με σκοπό την εξυπηρέτηση των χρηστών του κτιριακού συγκροτήματος προβλέπεται η λειτουργία καφέ-εστιατορίου στο ισόγειο και τον πρώτο όροφο του κτιρίου.

Στο νότιο άκρο του οικοπέδου, το οποίο γειτνιάζει με χώρους στρατοπέδου, τον Ιερό ναό Αγίας Φωτεινής και Αγίου Ιωσήφ και κτίρια κατοικιών, βρίσκεται το τρίτο κτίριο. Η πρόταση για την νέα λειτουργία του αφορά στη δημιουργία συλλογικής κατοικίας με πρότυπες μονάδες κατοίκησης. Αρχικά δημιουργήθηκαν δύο τυπολογίες κατοικιών, οι οποίες θα αναπτύσσονται στο εξαώροφο κτίριο με ποικίλους τρόπους και συναρμογές, ενώ ταυτόχρονα εναλλάσσονται με ημιυπαίθριους χώρους - κύβους που αφαιρούνται από τον αρχικό κτιριακό όγκο - προσφέροντας εξωτερικούς χώρους εκτόνωσης. Ταυτόχρονα, το παιχνίδι που δημιουργείται μεταξύ κενού και πλήρους στις όψεις των κτιρίων, εισέρχεται και στον πυρήνα του, καθώς τμήματα στις επιφάνειες των τελευταίων ορόφων διατρίονται, προκειμένου να επιτρέψουν στο φυσικό φως να εισέλθει στο κτίριο μέσω νέων ανοιγμάτων στη οροφή - μια σύγχρονη εκτέλεση των αρχικών που βρέθηκαν στο γειτονικό κτίριο της βιβλιοθήκης - και να διατρέξει τον πυρήνα του κτιρίου μέχρι σχεδόν την βάση του. Αυτό επέτρεψε την χωροθέτηση μεγάλων συλλογικών χώρων στο κέντρο του κτιρίου με ποικιλία χρήσεων - καθιστικά, χώροι εργασίας, γυμναστήριο, βοηθητικοί χώροι.

Η αξιοποίηση του κτιρίου κατοικιών ενισχύεται με την εκτεταμένη φύτευση, τόσο τους υπαίθριους ιδιωτικούς χώρους των κατοικιών όσο και στο εσωτερικό του κτιρίου - στην κατακόρυφη διάτρηση που περιβάλλεται από χαμηλές ζαρντινιέρες με κρεμαστά φυτά. Ταυτόχρονα, η αξιοποίηση του υπαίθριου χώρου του οικοπέδου και του γειτονικού αύλειου χώρου του ναού δημιουργεί ένα διευρυμένο χώρο πρασίνου, παρέχοντας προσβάσεις στους πεζούς μακριά από την κίνηση των οχημάτων. Η διαμόρφωση των όψεων ακολουθούν αρχές περιβαλλοντικού σχεδιασμού. Η βόρεια όψη συνομιλεί με το κτίριο των γραφείων, μέσω ενός οπτικού φίλτρου που διαμορφώνεται με φύτευση. Οι δυτική/ανατολική όψεις φέρουν κατακορυφη ξύλινη ηλιοπροστασία σε μεταλλικό πλαίσιο, στα παράθυρα, ενώ συρόμενες ξύλινες επιφάνειες φιλτράρουν το φως και φυτά ευνοούν το μικροκλίμα.

Τέλος στην νότια πλευρά, κάθετα αναδιπλούμενα φύλλα έχουν τοποθετηθεί στα υαλοστάσια, τα οποία, ακόμη κι όταν είναι ανοικτά - σε οριζόντια θέση - παρέχουν προστασία από την ηλιακή ακτινοβολία κατά την διάρκεια του καλοκαιριού, λόγω της γωνίας του ήλιου.