Φοιτήτρια: Μεγγούδη Ιωάννα, Καλαφατά
Άρτεμις
Σχολή: Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας
Η
διπλωματική εργασία αφορά τον σχεδιασμό
ενός νηπιαγωγείου στο Βόλο, με στόχο να
δημιουργηθεί ένα περιβάλλον μάθησης
μεταβάλλοντας τα όρια της παραδοσιακής
αίθουσας και προσφέροντας στα παιδιά
ελευθερία και έμπνευση. Η βασική συνθετική
ιδέα προκύπτει από την έννοια της σκιάς
του δέντρου που σχεδιάζεται ως διάτρυτο
δώμα, κάτω από το οποίο διατάσσονται οι
επιμέρους αίθουσες σε ξεχωριστούς
κτιριακούς όγκους. Το δώμα αυτό δεν
λειτουργεί μόνο προστατευτικά, αλλά
αποτελεί και ενεργό τμήμα του σχολικού
περιβάλλοντος: μπορεί να περπατηθεί,
να χρησιμοποιηθεί ως χώρος παιχνιδιού
και παρατήρησης, ενισχύοντας την εμπειρία
του χώρου. Οι εξωτερικοί χώροι δεν
αποτελούν συμπλήρωμα αλλά ισότιμο τμήμα
του εκπαιδευτικού προγράμματος, δίνοντας
έμφαση στη σημασία του παιχνιδιού στην
ανάπτυξη των παιδιών.
Θέλουμε να
δημιουργήσουμε έναν χώρο χωρίς ξεκάθαρα
όρια μεταξύ της τάξης και του έξω κόσμου.
Εμπνευσμένοι από τα forest
schools,
το Forest
Kindergarten
του Junya
Ishigami,
το Fuji
Kindergarten
των Tezuka
Architects,
αρχές Montessori
και την επίσκεψή μας στο ανοιχτό μάθημα
των Πευκιτών (forest
school),
βλέπουμε το χώρο ως έναν καταλύτη για
μάθηση. Το
ίδιο το περιβάλλον δρα ως ένας ‘’τρίτος
δάσκαλος’’ διεγείροντας στα παιδιά
την έμφυτη λαχτάρα που έχουν για
εξερεύνηση, συνεργασία, και αληλλεπίδραση
με την φύση.
Η
σκιά του δέντρου μετασχηματίζεται σε
μια πολύχρωμη επιφάνεια στέγης, κάτω
από την οποία αναπτύσσονται μικροί
χώροι πολυγωνικών σχημάτων με καμπύλες,
ακολουθώντας τους χρωματισμούς της. Οι
χώροι αυτοί εκτείνονται σε όλο το
οικόπεδο και οργανώνονται σύμφωνα με
τις λειτουργίες τους, που διαφοροποιούνται
ανάλογα με την κάθε ομάδα χρώματος. Οι
ροζ χώροι στεγάζουν τις αίθουσες νηπίων.
Οι μωβ χώροι περιλαμβάνουν τις κοινές
αίθουσες, τον χώρο εκδηλώσεων, το
εστιατόριο και την αίθουσα πολλαπλών
χρήσεων. Ο γαλάζιος χώρος προορίζεται
για τον ύπνο. Ο πράσινος χώρος στεγάζει
το ιατρείο. Οι κίτρινοι χώροι φιλοξενούν
τους δασκάλους, τη γραμματεία και τις
αποθήκες. Οι πορτοκαλί χώροι αποτελούν
τους χώρους υγιεινής.
Το
εσωτερικό ενώνεται με το δάπεδο του με
το εξωτερικό αφήνοντας το να μετατρέπει
το υλικό από πατημένο χώμα σε πολλών
ειδών πλακοστρώσεων φυσικών υλικών και
καταλήγοντας σε χώμα, όπου είναι το
ανεπεξέργαστο φυσικό κομμάτι του
εδάφους. Εκεί σχηματίζονται σημεία με
νεράκια, βυθίσεις-τρύπες για παιχνίδι
ή ύπνο, αμμοδόχοι παιχνιδιού και
τοποθετούνται παιχνίδια όπως τραμπάλες
και τοιχεία
παιχνιδιού. Τα παιχνίδια συνεχίζονται
στα υποστηλώματα της οροφής όπου
κρεμιούνται σκοινιά και παιχνίδια
ισορροπίας.
Η
αυλή του Νηπιαγωγείου ενώνεται, με
δευτερεύων είσοδο, με το προαύλιο των
Δημοτικών του διπλανού οικοπέδου,
αφήνοντας ανοιχτή την πρόταση για κοινές
δράσεις και αξιοποίηση του χώρου. Στο
δώμα βρίσκεται και η τρίτη είσοδος του
Νηπιαγωγείου, που είναι από το πεζοδρόμιο
στην οδό Ολυμπιάδος και είναι συνεπίπεδα
το πεζοδρόμιο με το δώμα. Στην
έκταση του διαμορφώνονται διαφορετικά
υψώματα και κλίσεις και η κίνηση πάνω
του είναι ανεμπόδιστη, ακολουθόντας
την ροή των καμπύλων και των
τρυπών-ανοιγμάτων. Δύο από τις τρύπες
αυτές φέρουν δίχτυ, δημιουργώντας χώρους
παιχνιδιού, με την μία να είναι πλεγμένο
γύρω από το δέντρο που βρίσκεται στην
τρύπα και αφήνει τα παιδιά να σκαρφαλώσουν
και να παίξουν μ’ αυτό.
Tο
οικόπεδο επί τις οδούς Σταδίου, Ολυμπιάδος
και Λητούς, το οποίο θεωρήσαμε ιδανικό
για το εγχείρημα μας, λόγω της τοποθεσίας
του δίπλα από τα σχολεία, της γεωγραφίας
του εδάφους και της φύτευσης που το
περικλείει. Βασικός παράγοντας είναι
η θέση του κοντά στην πόλη και δίπλα στο
λόφο - φύση. Το οικόπεδο εσωτερικά είναι
επίπεδο, γύρω του ανυψώνεται ανάχωμα
όπου ανηφορίζει στη μεριά της Γορίτσας
και κατηφορίζει στο χείμαρρο. Η διέλευση
του πραγματοποιείται από τον πλακόστρωτο
δρόμο χαμηλής κυκλοφορίας που καταλήγει
στην γέφυρα του χειμάρρου, στον οποίο
βρίσκεται η δευτερεύουσα είσοδος του
συγκροτήματος Παπαστράτου.
Όλες
οι αίθουσες νηπίων, πολλαπλών χρήσεων
και εκδηλώσεων/ εστιατορίου έχουν
συρόμενα υαλοστάσια στις δύο όψεις των
κτισμάτων, όπου ανοίγουν και γίνοται
ένα με το εξωτερικό χώρο της αυλής και
οι δραστηριότητες μετατοπίζονται προς
τα έξω και επιτρέπουν την συνομιλία του
μέσα με το έξω. Με αυτόν τον τρόπο
επαναπροσδιορίζονται τα όρια μεταξύ
κλειστού και ανοιχτού χώρου, ενισχύοντας
την αλληλεπίδραση τόσο ανάμεσα στις
εσωτερικές λειτουργίες όσο και με τον
προαύλιο χώρο, ο οποίος παύει να αποτελεί
αποκλειστικά χώρο διαλείμματος και
μετατρέπεται σε ζωντανό τμήμα της
καθημερινής δραστηριότητας.
Ο
σχεδιασμός επιδιώκει την ισορροπία
ανάμεσα στην κλίμακα του παιδιού και
στη συνολική αρχιτεκτονική σύνθεση,
διαμορφώνοντας ανοιχτούς χώρους που
κατευθύνουν την κίνηση προς τα έξω. Η
διάταξη των επιμέρους κτιρίων ενθαρρύνει
τη δραστηριότητα στον υπαίθριο χώρο,
ενώ η κοινή οροφή και η ανοιχτή αυλή
λειτουργούν ως ενοποιητικά στοιχεία
που συνδέουν το συγκρότημα και ενισχύουν
την αίσθηση κοινότητας.
Η πρόταση αυτή
διερευνά ζητήματα της σχέσης
εσωτερικού–εξωτερικού χώρου, την ένταξη
της φύσης στον εκπαιδευτικό σχεδιασμό,
και την δημιουργία ενός νηπιαγωγείου
που δεν είναι απλώς χώρος διδασκαλίας
αλλά ένα τοπίο εμπειριών. Μέσα από τη
σύνθεση επιχειρείται να δοθεί μια
πρόταση για το πώς η αρχιτεκτονική
μπορεί να συμβάλει στη διαμόρφωση
θετικών εμπειριών μάθησης και παιχνιδιού,
θέτοντας τις βάσεις για την ολόπλευρη
ανάπτυξη των παιδιών.
